Laik, en genel ifadeyle dinî kurallara bağlı olmadan, kamu düzeni ve kurumların akıl, bilim ve hukuk kurallarıyla yönetilmesini anlatan bir kavramdır. Günlük dilde “laik” denince çoğu zaman devlet düzeni, hukuk, eğitim ve yönetim gibi alanlarda din ile işlerin ayrı yürütülmesi kastedilir.
Bu kelime; kişinin inancını değil, daha çok kurumların işleyiş biçimini tanımlar.
Türk Dil Kurumu açısından kullanım
Sözlüklerde “laik” kelimesi; dinî otoriteden bağımsız olma ve kamusal düzenin din kurallarına göre değil, hukukî kurallara göre işlemesi anlam çerçevesinde değerlendirilir. Bu yüzden “laik devlet”, “laik eğitim”, “laik hukuk” gibi kullanımlar yaygındır.
Laik kelimesi nerelerde kullanılır?
- Laik eğitim: Eğitim içeriklerinin dinî kurallara göre değil, bilimsel ve pedagojik temellere göre düzenlenmesi.
- Laik hukuk: Yargılama ve hukuk kurallarının dinî kurallardan bağımsız olması.
- Laik yönetim: Devlet yönetiminde kararların dinî otoriteye göre değil, yasalar ve kamu yararına göre alınması.
Örnek cümleler
- “Okulda ders içerikleri laik bir anlayışla hazırlanır.”
- “Hukuk sistemi, kurallarını dinî ölçütlerden değil, laik ilkelerden alır.”
- “Kurumlar karar alırken laik düzeni esas almalıdır.”
Laik ile seküler aynı mı?
Bu iki kelime yakın anlamlı görünse de her zaman aynı vurguyu taşımaz:
- Laik: Daha çok devlet düzeni ve kurumlar üzerinden anlatılır.
- Seküler: “dünyevi/din dışı alan” vurgusuyla hem kurumlar hem de yaşam tarzı/düşünme biçimi için kullanılabilir.
Kısa özet
- Laik = Din kurallarından bağımsız kamu düzeni
- En çok “devlet, hukuk, eğitim” gibi alanlarla birlikte kullanılır.
Seküler ne demek? yazımızada göz atabilirsiniz.
