Haritalar aynı bölgeyi gösterebilir ama hepsi aynı bilgiyi vermez. Bir harita ülkelerin sınırlarını öne çıkarırken başka bir harita dağların yüksekliğini, ovaları ve denizlerin derinliğini anlamamızı sağlar. Soruda geçen “yeryüzü şekillerinin yapısı, dağılışı ve yükseltisi” ifadesi hangi bilginin istendiğini gösterir.
Sorunun Cevabı Nedir?
Doğru cevap: Fiziki harita. Fiziki haritalar, yeryüzü şekillerini ve yükselti basamaklarını göstermeye yarar. Dağların, ovaların, platoların ve denizlerin konumlarını anlamak için kullanılır. Bu nedenle seçeneklerde “siyasi harita”, “fiziki harita”, “özel harita” ve “beşerî-ekonomik harita” varsa fiziki harita seçilmelidir.
Haritalar Arasındaki Fark Nasıl Anlaşılır?
| Harita türü | Ne gösterir? | Örnek kullanım |
|---|---|---|
| Fiziki harita | Yükseltiler, çukurluklar ve yeryüzü şekilleri | Bir bölgedeki dağ ve ovaları bulmak |
| Siyasi harita | Ülke, il veya yönetim sınırları | Hangi şehrin hangi il veya ülkeye bağlı olduğunu görmek |
| Nüfus / ekonomik faaliyet haritası | İnsanların ve ekonomik etkinliklerin dağılışı | Sanayi ya da nüfus yoğunluğunu karşılaştırmak |
| Özel amaçlı harita | Bir konuya özel bilgiyi | Deprem tehlikesi, yağış veya ulaşım ağı incelemek |
Renkler Yüksekliği Nasıl Anlatır?
Okul atlaslarındaki birçok fiziki haritada alçak kara alanları yeşile, yükselti arttıkça daha yüksek alanlar sarı, turuncu ve kahverengi tonlarına yaklaşır. Deniz derinlikleri ise genellikle mavi tonlarıyla gösterilir. Ancak haritanın tam renk anlamları için lejant (harita anahtarı) mutlaka okunmalıdır.
Önemli bir ayrıntı: Yeşil renk her zaman orman, kahverengi renk de her zaman çıplak kaya anlamına gelmez. Fiziki haritanın yükselti renklendirmesinde renkler çoğunlukla deniz seviyesine göre yüksekliği gösterir. Bitki örtüsünü anlatan özel haritalar ayrı bir konudur.
Ödev İçin Kısa Yanıt Nasıl Yazılır?
Deftere şöyle yazılabilir: “Yeryüzü şekillerinin dağılışını ve yükseltilerini gösteren haritalara fiziki harita denir. Bu haritalarda yükseltiler çeşitli renklerle belirtilir.”
Kontrol Soruları
Bir İl Sınırını Görmek İçin Hangi Tür Haritaya Bakılır?
İdari veya siyasi harita daha uygundur.
Dağların Yükseltisini Kıyaslamak İçin Neye Bakılır?
Fiziki haritanın yükselti basamaklarına ve lejantına bakılır.
Haritadaki Her Yeşil Alan Orman Mıdır?
Hayır. Yükselti yöntemiyle renklendirilmiş fiziki haritada yeşil, çoğunlukla daha alçak yerleri simgeler.
Kaynaklar
- MEB OGM Materyal – Coğrafya 9, fiziki harita ve yükselti renkleri
- MEB Coğrafya 9 – Haritalarda yer şekillerinin gösterimi
Bu yazı öğrencilerin harita bilgisi sorularını kendi cümleleriyle yanıtlamalarına yardımcı olmak için hazırlanmıştır.
