Kısa cevap: Su havzası, yağış ve yüzey sularının ortak bir çıkış noktasına, dereye, göle veya başka bir su kütlesine doğru toplandığı alandır.
Havza sınırı ve suyun toplandığı alanlar
Dağ sırtları ve yükseltiler, yağmurun farklı yönlere akmasına neden olan doğal sınırlar oluşturabilir. Bir yamacın bir tarafına düşen su bir dereye, diğer tarafına düşen su başka bir dereye ulaşabilir. Aynı çıkış noktasına su taşıyan bu alan havza olarak değerlendirilir.
Büyük havzalar kendi içinde küçük alt havzalar içerir. Havzanın yüzeyindeki bitki örtüsü, toprak yapısı ve şehirleşme suyun ne kadarının sızacağını ya da akacağını etkiler. Bu yüzden havzanın üst kısımlarında yapılan değişiklikler aşağıdaki akarsu debisini ve su kalitesini etkileyebilir.
Yeraltı suyu hareketleri bazı durumlarda yüzeydeki havza sınırlarıyla tam olarak örtüşmeyebilir. Su havzalarını incelemek taşkın yönetimi, içme suyu koruması ve tarımsal planlama açısından önem taşır.
Su havzası, yağışla gelen suyun yüzeyde genellikle aynı dere, nehir veya göl çıkışına doğru toplandığı alandır. Havza sınırları çoğu zaman sırtlar ve yükseltilerle belirlenir; yüzey suyu yer çekiminin etkisiyle daha alçak kesimlere ilerler.
Bir havzada bitki örtüsü, toprak türü ve yapılaşma suyun akış hızını değiştirebilir. Haritada görülen havza sınırı ile yeraltındaki su akış sınırı her zaman birebir örtüşmez. Bu yüzden su yönetiminde hem yüzey hem yeraltı ilişkileri dikkate alınır.
Günlük yaşamdan örnek
Bir tepenin iki yamacındaki yağmur sularının farklı derelere ulaşması, iki ayrı su toplama havzasının sınırını anlamaya yardımcı olur.
Merak edilen soru
İki komşu dere neden farklı havzalara ait olabilir?
Aralarındaki yükselti veya su bölümü çizgisi, yağmur suyunu farklı akış yönlerine ayırabilir.