“Mileh” yazımı, dinler ve mezhepler tarihi bağlamında internette zaman zaman “milel” kavramıyla karıştırılmaktadır. Güvenilir İslâm tarihi ve dinler tarihi kaynaklarında bu anlamı taşıyan yerleşik terim mileldir. Bu nedenle “mileh nedir?” sorusu din/mezhep anlamı kastedilerek soruluyorsa doğru kavramı önce ayırmak gerekir.
Milel Ne Demek?
Milel, Arapça millet kelimesinin çoğuludur. TDV İslâm Ansiklopedisi, “millet” kelimesinin klasik kullanımda din ve şeriat anlamı taşıdığını; “milel” ifadesinin de dinleri anlatmak için kullanıldığını açıklar. “Milel ve nihal” terkibi ise İslâmî literatürde dinler ve mezhepler tarihini konu alan eserlerin ortak adlarından biridir.
Milel İle Millet Arasındaki İlişki Nedir?
Buradaki millet, modern Türkçedeki yalnızca “ulus” anlamıyla sınırlı değildir. Klasik dinî terminolojide bir dinî yol, şeriat veya o inanç çevresinde şekillenen toplumsal yapı anlamında kullanılabilir. Milel bunun çoğul biçimidir. Bu yüzden “çeşitli dinler” bağlamında “milel” sözcüğüyle karşılaşılır.
Nihal Ne Demek?
“Milel ve nihal” ifadesindeki nihal, din içindeki farklı inanç yönelişleri, zümreler veya mezhepler için kullanılan bir kavramdır. TDV kaynağında milelin daha genel biçimde dinleri, nihalin ise aynı din bünyesindeki farklı düşünce ve mezhep biçimlerini anlatabildiği belirtilir.
“Mileh” İle İlgili Önceki Bilgi Neden Düzeltilmiştir?
Bu sayfanın eski sürümünde “mileh” doğrudan dinî yol veya mezhep anlamına gelen bir terim gibi sunuluyor ve Kur’an’daki kullanıma ilişkin doğrulanmamış ifadeler yer alıyordu. Bu anlatım güvenilir kaynakla örtüşmediği için kaldırılmıştır. Kur’an ve klasik literatür bağlamında doğrulanabilen kelime “millet”; çoğulu ise “milel”dir. “Mileh” yazımını bu kavramların yerine kullanmak doğru değildir.
“Mileh Nedir?” Sorusuna Kısa Cevap
Eğer soruda dinler, mezhepler veya klasik İslâmî literatür kastediliyorsa “mileh” yerine “milel” okunması gerekir. Milel, “millet” kelimesinin çoğuludur ve dinler anlamındaki klasik kullanımın parçasıdır. Dolayısıyla “mileh bir mezheptir” veya “mileh Kur’an’da şu anlamda geçer” gibi cümleler güvenilir bir kaynağa dayanmadan kullanılmamalıdır. Arama sorgusundaki yazım hatasını düzeltmek, kullanıcıyı başka bir kavrama yönlendirmekten daha önemlidir. Bu sayfanın amacı da eski yanlış açıklamayı sürdürmek yerine doğru terimi açıkça göstermektir.
Dinî kavramların anlamını karşılaştırmalı okumak isterseniz Tevekkül nedir? yazısına da bakabilirsiniz.
Kaynak Ve Doğrulama
“Milel”, “millet” ve “nihal” kavramlarının dinler tarihi literatüründeki kullanımı için: TDV İslâm Ansiklopedisi — Milel ve Nihal.