Soru: Deizmin Tanrı Anlayışı İle İlgili Hangisi Söylenemez?
a) varlıgı akıl ile bilinendir bu sebeple vahye ihtiyaç yoktur
b) alemin ilk sebebidir fakat aleme müdahale etmez
c) kendisine ulaşılması için peygambere ihtiyaç duymaz
d) yarattıklarını kendi haline bırakmaz
Cevap:
Deizmin Tanrı anlayışıyla ilgili söylenemez olan ifade şudur:
D) “Yarattıklarını kendi hâline bırakmaz.”
Deizm, Tanrı’nın varlığını ve evrenin ilk sebebi olduğunu kabul etmekle birlikte vahiy ve nübüvvete ihtiyaç olmadığını savunan veya bunları reddeden yaklaşımları kapsar. Bu nedenle C seçeneği deist anlayışla uyumludur; klasik deizm açısından uyuşmayan ifade D seçeneğidir.
Doğru Cevap Neden D Seçeneğidir?
Verilen seçenekler içinde deizmin klasik Tanrı anlayışıyla uyuşmayan ifade “yarattıklarını kendi hâline bırakmaz” seçeneğidir. Klasik deizm Tanrı’nın varlığını ve evrenin ilk sebebi olduğunu kabul eder; buna karşılık vahiy, mucize ve Tanrı’nın evrene sürekli müdahalesi fikrine mesafeli durur veya bunları reddeder.
Bu nedenle “peygambere ihtiyaç duymaz” ifadesi deist düşüncenin nübüvvet ve vahiy konusundaki yaklaşımıyla uyumludur; önceki cevapta bu seçenek yanlışlıkla “söylenemez” olarak işaretlenmişti.
Deizm Kısaca Nedir?
Deizm tek tip bir düşünce sistemi değildir; tarih boyunca farklı deist yaklaşımlar görülmüştür. Bununla birlikte genel çerçevede akla dayalı doğal din anlayışı, Tanrı’yı evrenin ilk sebebi kabul etme ve vahye dayalı dinî otoriteyi reddetme veya kuşkuyla karşılama ortak özellikler arasında sayılır.
Din kültürüyle ilgili temel kavramları karşılaştırmak için din, ahlak ve dua kavramları içeriğini de inceleyebilirsiniz.
Güvenilir Kaynak
TDV İslâm Ansiklopedisi deizmi, Tanrı’nın varlığını ve âlemin ilk sebebi olduğunu kabul etmekle birlikte nübüvveti şüpheyle karşılayan veya inkâr eden felsefî ekol olarak tanımlar: TDV İslâm Ansiklopedisi — Deizm.
