Soru:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “ve” bağlacı nesneleri birbirine bağlamak için kullanılmıştır?
A) Dedesi yıllarca ona ve kardeşine bakmıştı.
B) Annem ve teyzem birbirine çok benziyor.
C) Okul çıkışı serviste seni ve kardeşini gördüm.
D) Salı ve çarşamba günü parkta gösteri yapılacak.
E) Ayşe, arkadaşlarına kitaplardan ve dergilerden örnekler veriyordu.
Cevap:
“Ve” bağlacının nesneleri birbirine bağladığı cümle şu şekildedir:
C) Okul çıkışı serviste seni ve kardeşini gördüm.
Bu cümlede “seni” ve “kardeşini” nesne olarak kullanılmış ve “ve” bağlacıyla birbirine bağlanmıştır.
C Seçeneği Neden Doğru?
“Okul çıkışı serviste seni ve kardeşini gördüm.” cümlesinde yüklem “gördüm”dür. “Kimi gördüm?” sorusuna “seni ve kardeşini” cevabı verilir. Her iki söz grubu da belirtili nesne görevindedir ve ve bağlacı aynı görevdeki iki nesneyi birbirine bağlar. Bu nedenle doğru cevap C seçeneğidir.
Diğer Seçeneklerde “Ve” Neyi Bağlıyor?
- A) “ona ve kardeşine” sözleri “kime?” sorusuna cevap verir; nesne değil, yer tamlayıcısı/dolaylı tümleç görevindedir.
- B) “annem ve teyzem” yüklemin bildirdiği işi veya durumu üstlenen iki öznedir.
- C) “seni ve kardeşini” iki belirtili nesnedir.
- D) “salı ve çarşamba günü” zaman bildirir; cümlede zarf tümleci işlevindedir.
- E) “kitaplardan ve dergilerden” çıkma hâli eki alan ve aynı görevde kullanılan iki söz grubudur; doğrudan nesne değildir.
Nesneyi Bulmanın Pratik Yolu
Önce yüklemi belirleyip yükleme “neyi?” veya “kimi?” sorusunu sorun. Cevap ek almadan geliyorsa belirtisiz nesne, belirtme hâli ekiyle geliyorsa belirtili nesne olabilir. Bu soruda “gördüm” yüklemine “kimi gördüm?” diye sorulduğunda “seni ve kardeşini” cevabı gelir. İki bölüm de aynı soruya cevap verdiği için “ve” bağlacının iki nesneyi bağladığı açıkça görülür.
Bağlaç İle Cümle Ögesini Ayrı Düşünün
“Ve” sözcüğünün bağlaç olması tek başına yeterli değildir; soruda bağladığı ögelerin hangi cümle ögesi olduğu sorulmaktadır. Önce yüklemi bulun, ardından “kim/ne?”, “kimi/neyi?”, “kime/nerede/nereden?” ve “ne zaman/nasıl?” sorularıyla ögeleri belirleyin. Daha ayrıntılı uygulama için cümlenin ögeleri nasıl bulunur? rehberini inceleyebilirsiniz.
Resmî Eğitim Kaynağı
MEB OGM’nin TYT Türkçe konu özetinde bağlaçların sözcük ve söz gruplarını ilişkilendiren kullanımlarına örnekler verilir; “ile” yerine “ve” getirilebildiği durumlarda bağlaç işlevi özellikle gösterilir: OGM Materyal — TYT Türkçe.