Kısa cevap: Birçok nehir, yağmurun doğrudan oluşturduğu yüzey akışının yanında yeraltı suyu ve kaynaklardan da beslenir. Bu katkı yağışsız günlerde akışın sürmesine yardım eder.
Nehirleri kurak günlerde besleyen su
Akarsu debisi yalnız o gün yağan yağmurun miktarına bağlı değildir. Havzanın yüksek kesimlerinde biriken karın erimesi, göller ve yeraltı suyu akarsulara farklı zamanlarda su verebilir. Bazı bölgelerde nehir yatağı ile çevresindeki akifer arasında su alışverişi gerçekleşir.
Yeraltı suyunun nehre doğru akışı, yağışsız dönemlerde taban akışı olarak adlandırılan sürekli katkıyı sağlayabilir. Ancak bütün nehirlerde bu katkı aynı değildir; bazı dereler kurak mevsimde tamamen kuruyabilir. Akışın sürekliliğini anlamak için geçmiş yağışlar, yeraltı suyu seviyesi ve havza özellikleri birlikte incelenmelidir.
Suyun bir gecede yağmurdan nehre taşınması ile aylar içinde yeraltından sızması farklı süreçlerdir. Bu çeşitlilik su kaynaklarının yönetiminde önemlidir.
Bir nehrin akışı yalnız o günkü yağıştan oluşmaz. Yeraltı suyunun yatağa sızması, yukarı havzada daha önce depolanan su, göl çıkışları ve kar erimesi yağışsız günlerde de nehre su sağlayabilir.
Bu düzenli katkının önemli bölümüne taban akışı denir. Kuraklık uzun sürerse veya yeraltı suyu seviyesi düşerse nehir debisi azalabilir. Her nehir sürekli akmaz; bazı akarsular yağışlı dönemler dışında kuruyabilir.
Günlük yaşamdan örnek
Bir dere çevresinde haftalarca yağmur yağmasa da su akmayı sürdürüyorsa onu besleyen kaynak veya yeraltı suyu katkısı bulunabilir.
Merak edilen soru
Bir derenin yazın kuruması mutlaka kirlilikten mi kaynaklanır?
Hayır. Mevsimlik akış, azalan yağış ve yeraltı beslenmesi de dereyi kurutabilir; neden yerel verilerle incelenmelidir.