A) HCl – NH3
B) Ca(OH) 2 – HCl
C) KOH – CH3COOH
D) NaOH – HNO3
E) Zn + HCl
Cevap: E seçeneği olan “Zn + HCl” tepkimesi asit-baz tepkimesi değildir.
Zn ve HCl arasında gerçekleşen tepkime bir metalin asitle reaksiyona girmesi sonucu meydana gelir ve bir metalin asitle tepkimesi sonucu hidrojen gazı ve bir metal tuzunun oluştuğu bir tepkime tipidir. Bu tepkimenin denklemi şu şekildedir:
Zn+2HCl→ZnCl2+H2
Bu tepkimede çinko, hidroklorik asitten hidrojeni ayırarak çinko klorür oluşturur ve aynı zamanda hidrojen gazı açığa çıkar.
Diğer seçeneklerde asit-baz etkileşimi vardır. Birçok nötrleşme tepkimesinde tuz ve su oluşsa da bütün asit-baz tepkimelerinde su oluşması zorunlu değildir; örneğin HCl ile NH3 tepkimesinde NH4Cl oluşur.
Sonuç olarak, asit-baz tepkimesi olmayan tepkime E seçeneğindedir.
Zn + Hcl Neden Asit-Baz Tepkimesi Değildir?
Çinko ile hidroklorik asit arasındaki tepkimede çinko yükseltgenirken hidrojen iyonları indirgenir ve hidrojen gazı açığa çıkar. Bu nedenle olay yalnız bir nötrleşme olarak değil, metal-asit etkileşimi ve elektron alışverişinin gerçekleştiği bir redoks tepkimesi olarak değerlendirilir.
Denklem şu şekilde yazılır: Zn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂. Burada ürünler çinko klorür ve hidrojen gazıdır. Sorudaki diğer örneklerde ise bir asit ile baz arasında proton aktarımına dayalı asit-baz etkileşimi vardır.
Asit-Baz Tepkimelerinde Her Zaman Su Oluşur Mu?
“Asit + baz = her zaman tuz + su” ifadesi okul düzeyindeki birçok nötrleşme örneğini açıklar; ancak bütün asit-baz tepkimelerini kapsayan mutlak bir kural değildir. Örneğin amonyak (NH₃) ile hidrojen klorür (HCl) tepkimesinde amonyum klorür oluşur ve tepkime asit-baz özelliği taşımasına rağmen denklemde su ürünü yer almaz. Bu nedenle tepkimenin türünü belirlerken yalnız ürünlerde su bulunup bulunmadığına bakmak yeterli değildir.
Karışımların ayrılmasıyla kimyasal tepkime arasındaki farkı pekiştirmek için kolonya, alkol ve su nasıl ayrılır? içeriğini de inceleyebilirsiniz.
Resmî Kaynaklar
MEB OGM Materyal kimya kaynakları asit-baz tepkimelerini ve nötrleşmeyi açıklar; ayrıca çinkonun HCl ile tepkimesini Zn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂ biçiminde gösterir: MEB OGM — Asit-Baz Tepkimeleri ve MEB OGM — Metal-Asit Tepkimesi.