Günlük yaşamımızda sıkça kullandığımız kelimelerden biri de “değerlendirme” kelimesidir. Çeşitli durumlarda, eşyalar ya da olaylar karşısında bu sözcüğü kullanırız. Peki değerlendirme ne demek, ne anlama gelir, Türk Dil Kurumu’na göre nasıl tanımlanır? İşte detaylar:
Değerlendirme TDK Anlamı
Türk Dil Kurumu’na göre değerlendirme kelimesinin dört temel anlamı vardır:
Bir şeyi yerinde ve yararlı bir şekilde kullanmak: Sahip olunan imkânı doğru zamanda ve doğru yerde kullanmak.
Değer kazandırmak, kıymetlendirmek: Bir şeye maddi ya da manevi anlamda değer yüklemek.
Değer biçmek: Bir eşyanın ya da varlığın maddi karşılığını belirlemek.
Önemini, özünü, niteliğini veya niceliğini ortaya koymak: Bir şeyin içeriğini ve anlamını irdelemek.
Değerlendirme Kelimesinin Kullanımına Örnekler
- Annemden aldığım kurdeleyi hediye paketinde değerlendirdim.
(Burada doğru ve yerinde kullanım söz konusudur.) - Eksper aracı değerlendirip piyasa değerini belirledi.
(Burada inceleme ve değer biçme anlamı vardır.)
Değerlendirme Kelimesinin Önemi
Değerlendirme, yalnızca maddi nesneler için değil; zaman, fırsat, bilgi ve deneyimler için de geçerlidir. Bir insan sahip olduğu kaynakları doğru kullanabildiğinde, hayatında olumlu sonuçlar elde edebilir. Bu nedenle “değerlendirmek”, yaşamın hemen her alanında kıymetli bir kavramdır.
Kısacası: Değerlendirme, hem maddi hem de manevi yönü olan, bir şeyin kıymetini ortaya koymayı veya doğru kullanmayı ifade eden çok yönlü bir kelimedir.
Değerlendirmek ile Değer Kazanmak Aynı Şey Değildir
“Değerlendirmek” bir şeyi yararlı biçimde kullanmak, değerini belirlemek veya niteliklerini inceleyip bir sonuca varmak gibi anlamlarda kullanılabilir. “Değer kazanmak” ise bir şeyin kıymetinin artmasını anlatır. Bu nedenle “Arabanın fiyatı arttı ve değer kazandı.” cümlesi değer kazanmayı; “Eksper aracı değerlendirip piyasa değerini belirledi.” cümlesi ise değerlendirmeyi örnekler.
Değerlendirme Kelimesi Hangi Alanlarda Kullanılır?
- Eğitimde: Bir çalışmanın ölçütlere göre incelenmesi.
- Günlük yaşamda: Zamanı veya bir imkânı yararlı biçimde kullanma.
- Ekonomide: Bir varlığın değerini belirleme veya kıymetlendirme.
- Karar verirken: Seçeneklerin güçlü ve zayıf yönlerini inceleme.
Bir değerlendirme yapılırken yalnız sonuç değil, kullanılan ölçüt de önemlidir. Örneğin bir metni değerlendirirken anlatımın açıklığı, doğruluğu ve konu bütünlüğü ayrı ayrı ele alınabilir. Bu yönüyle değerlendirme, gerekçeli bir sonuca ulaşma sürecidir.
Anlatım türlerinden biri olan betimleme hakkında daha fazla bilgi için betimleme ne demek? yazısını inceleyebilirsiniz.
Resmî Kaynak
Güncel sözlük karşılığı ve kelimenin kullanım alanları için Türk Dil Kurumu — Güncel Türkçe Sözlük esas alınabilir.